Negen maanden 21 procent btw op een hotelkamer: wie betaalt de rekening?

Sinds 1 januari betaalt een hotelgast 21 procent btw over zijn kamer, in plaats van 9 procent. Het kabinet rekende op een flinke opbrengst, de sector op leegloop. Negen maanden later zijn er genoeg cijfers om te zien wat er werkelijk gebeurde. Het antwoord op de vraag wie betaalt, is: allebei, en de hotelier meer dan hij had gehoopt.

Wat er precies veranderde

Het hoge tarief geldt voor hotels, pensions, vakantiehuisjes en stacaravans. Kampeerplaatsen bleven op 9 procent. Een overgangsregeling kwam er niet: ook wie in 2025 al betaalde voor een verblijf in 2026, viel onder de 21 procent. Dat gold zelfs voor cadeaubonnen.

De maatregel komt uit het Belastingplan 2025. Pogingen om hem terug te draaien haalden het niet. In september 2025 verwierp de Tweede Kamer een motie van de SP, en in november sneuvelde een tweede poging bij de stemmingen over het Belastingplan 2026. KHN noemde de verhoging daarna onvermijdelijk.

De gast betaalt elf procent meer

Een hotelovernachting was voor de consument in de eerste acht maanden van dit jaar gemiddeld 11,1 procent duurder dan een jaar eerder. Dat blijkt uit de prijsindex van het CBS. Volledig doorberekend zou de btw-verhoging precies 11 procent zijn.

Dat lijkt alsof de gast alles betaalt. Maar in een gewoon jaar stijgen hotelprijzen mee met de kosten. Haal je het belastingeffect eruit, dan ging de kale prijs maar 1,8 procent omhoog, terwijl de algemene inflatie tussen 2,4 en 3,5 procent lag. In januari en maart lag de kale prijs zelfs bijna 4 procent lager dan een jaar eerder.

De hotelier levert dus in. Het HOSTA-rapport van adviesbureau Horwath HTL, dat in september verscheen, rekent voor heel 2026 op een gemiddelde kamerprijs exclusief btw van 155 euro, tegen 159 euro vorig jaar. De gast betaalt inclusief btw ongeveer 7,5 procent meer.

Dat verandert langzaam. Volgens ABN AMRO berekende in de eerste vier maanden 19 procent van de hotels de verhoging volledig door. Eind augustus was dat 26 procent.

Meer gasten, minder nachten

De voorspelde leegloop bleef uit. In het eerste halfjaar telden hotels volgens voorlopige CBS-cijfers 30,8 miljoen overnachtingen, 1,8 procent minder dan een jaar eerder. Het aantal gasten nam zelfs iets toe. Mensen komen nog wel, maar blijven korter.

De klap valt bij de Nederlandse gast. Het aantal overnachtingen van Nederlanders in hotels daalde in het tweede kwartaal met 4,4 procent. Dat van buitenlandse gasten steeg licht. Juli brak met het patroon: toen lag het aantal hotelovernachtingen bijna 5 procent hoger dan een jaar eerder.

Voor de zakelijke markt is de btw geen kostenpost, want bedrijven vragen hem terug. Toch daalde juist het aantal zakelijke overnachtingen in het eerste halfjaar met 9 procent, van 8,6 naar 7,8 miljoen, berekende ABN AMRO.

In omzet uitgedrukt: hotels zetten in het tweede kwartaal 2 procent minder om dan een jaar eerder, terwijl de horeca als geheel 2,2 procent groeide. Campings en vakantieparken samen kwamen op een plus van 1,5 procent. Het CBS legt zelf een mogelijk verband met de btw.

Twee cijfers die niet bij elkaar passen

Wie het nieuws heeft gevolgd, kent een veel somberder getal. KHN meldde in april op basis van een peiling onder 252 hoteliers dat de bezettingsgraad in het eerste kwartaal 11,6 procent lager lag dan een jaar eerder, en in grensregio's 15,6 procent.

Het CBS mat over datzelfde kwartaal 2,2 procent minder hotelovernachtingen.

Dat is een groot verschil. De KHN-peiling is een steekproef onder leden die zelf besloten mee te doen, en het is aannemelijk dat hoteliers met tegenvallende cijfers eerder reageren. De CBS-cijfers tellen alle hotels, maar zijn voorlopig. Voor een ondernemer die zijn eigen kwartaal wil vergelijken, is het CBS-cijfer het beste ijkpunt voor de markt als geheel.

Waar het wel pijn doet: de grens

Achter het landelijke gemiddelde zitten grote verschillen. In Limburg daalde het aantal hotelovernachtingen in het eerste halfjaar met 7,9 procent, in Zeeland met 10,6 procent. Onder Nederlandse gasten was de daling daar nog groter: 11 procent in Limburgse en 16 procent in Zeeuwse hotels.

De verklaring ligt over de grens. Duitsland heft 7 procent btw op een overnachting. België verhoogde zijn tarief op 1 maart van 6 naar 12 procent, nog altijd ruim onder het Nederlandse.

Omroep Gelderland sprak in mei met Liset Bom van Hotel Sterrenberg in Otterlo. Zij zag minder gasten en lagere kamerprijzen dan een jaar eerder, en gasten die later boeken en langer aarzelen. Het Reformatorisch Dagblad beschreef hoe Hotel Het Landhuis in Oldenzaal de verhoging deels zelf draagt en met arrangementen boekingen probeert vast te houden.

Amsterdam: de duurste stad, en toch groei

In Amsterdam komt de btw boven op 12,5 procent toeristenbelasting. Over een kamer van 150 euro exclusief belastingen betaalt de gast daar ongeveer 200 euro, als beide heffingen over de kale kamerprijs worden gerekend.

Toch groeide het aantal hotelovernachtingen in de hoofdstad in het eerste halfjaar met 1,6 procent. De prijs die hotels er zelf overhouden daalde wel: HOSTA meldt voor Amsterdam en Schiphol een daling van de netto kamerprijs van 3,7 procent in 2025, tegen 2,5 procent landelijk.

Het wordt er niet goedkoper op. Het nieuwe stadsbestuur verhoogt de toeristenbelasting in 2027 naar 16 procent en daarna elk jaar met een procentpunt tot 20 procent in 2031. KHN rekent voor dat btw en toeristenbelasting samen dan meer dan 40 procent boven op de kale kamerprijs bedragen.

Wat hoteliers doen

Uit de bronnen komen vier reacties naar voren:

• De prijs laten zakken en de verhoging voor een deel zelf dragen. Dat doet de meerderheid.
• Diensten apart prijzen. Adviesbureau Grant Thornton raadt aan overnachting en bijkomende diensten zoals ontbijt en wellness los te factureren, zodat onderdelen met een eigen waarde hun eigen tarief houden.
• Investeringen uitstellen. Black Label Hotels en Garde Hotels zeiden al voor de invoering dat ze uitbreidingsplannen heroverwegen.
• Bezuinigen. ABN AMRO-econoom Stef Driessen verwacht dat hotels bij hogere belastingdruk gaan snijden in kwaliteit en marketing.

Ruimte om veel op te vangen is er niet. In 2025, dus nog voor de verhoging, daalde de brutowinst per hotelkamer volgens HOSTA al met ruim 12 procent. Rabobank schat dat de marges dit jaar nog eens 2 tot 3 procent krimpen.

Hoe het verder gaat

In het Belastingplan 2027, dat op Prinsjesdag verscheen, blijft logies op 21 procent staan. Van compensatie is geen sprake. KHN blijft pleiten voor terugkeer naar 9 procent.

Het ministerie van Financiën volgt de effecten met CBS-cijfers over prijzen en overnachtingen. Begin 2027 komt een eerste effectrapportage over heel 2026, in 2028 een evaluatie.

HOSTA verwacht voor volgend jaar geen herstel: een bezetting van 74,5 procent, tegen 74,7 procent dit jaar, en een kamerprijs die verder zakt naar 152 euro. Ruim 70 procent van de ondervraagde hotels denkt in 2027 nog onder het niveau van 2025 te zitten.