Achtergrond · · 6 minuten lezen
Bibob in de horeca: waarom een gemeente je vergunning weigert en wat je kunt doen
In Ermelo krijgt restaurant Lazy Tiger na een Bibob-onderzoek geen vergunning, terwijl niemand is veroordeeld. Begin je een zaak, neem je er een over of haal je geld op bij familie of investeerders, dan krijg je met dezelfde toets te maken. Dit zijn de regels, de cijfers en je rechten.
De gemeente Ermelo weigert restaurant Lazy Tiger aan de Julianalaan een exploitatievergunning en een alcoholvergunning. Dat meldde Ermelo's Weekblad op 10 november. De aanvragen dateren uit 2024. De burgemeester baseert het besluit op een Bibob-onderzoek en spreekt van gevaarzetting als de vergunningen wel zouden worden verleend.
Waarom precies, is voor buitenstaanders niet na te lezen. De onderbouwing in het weigeringsvoorstel is grotendeels zwartgelakt en de burgemeester gaat er inhoudelijk niet op in. Uit het openbare deel blijkt wel dat de gemeente mogelijke strafbare feiten heeft meegewogen bij de eendenslachterij van de familie van de exploitant, waar zij sinds kort directeur is. Zij is volgens de krant verbaasd over de weigering en vermoedt dat die nieuwe functie een rol speelt.
Niemand is veroordeeld en het restaurant kan de weigering juridisch aanvechten. De zaak laat wel zien hoe ver een Bibob-toets reikt: niet alleen naar jou als ondernemer, maar ook naar de mensen en bedrijven om je heen.
Wat de Wet Bibob is
De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, kortweg Wet Bibob, moet voorkomen dat de overheid met een vergunning onbedoeld criminele activiteiten faciliteert. In de horeca gaat het vooral om de alcoholvergunning op grond van de Alcoholwet en de exploitatievergunning uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
Elke gemeente legt in eigen beleidsregels vast wanneer zij toetst. Ermelo stelde in oktober 2026 een nieuwe Bibob-beleidsregel vast. Daarin staat dat de gemeente bij elke nieuwe aanvraag voor een alcohol- of exploitatievergunning een eigen onderzoek doet, en bij een bestaande vergunning zodra de leidinggevende of de zeggenschap verandert. Andere gemeenten hanteren eigen regels, dus kijk altijd naar het beleid van jouw gemeente.
Het eigen onderzoek begint met een Bibob-vragenformulier. Komt de gemeente er zelf niet uit, dan kan zij advies vragen aan het Landelijk Bureau Bibob (LBB), dat onder Justis valt. Sinds begin 2025 richt het LBB zich volgens zijn jaarverslag vooral op personen en bedrijven met een verhoogd risico die de gemeente zelf niet of slechts beperkt kan onderzoeken.
Ernstig gevaar en mindere mate van gevaar
Een gemeente mag een vergunning weigeren of intrekken als er ernstig gevaar bestaat dat die vergunning mede wordt gebruikt om:
- voordelen uit strafbare feiten te benutten, bijvoorbeeld door crimineel geld via een zaak wit te wassen (de a-grond);
- strafbare feiten te plegen (de b-grond).
Een veroordeling is daarvoor niet nodig. Feiten en omstandigheden die op een band met strafbare feiten wijzen, of een redelijk vermoeden daarvan, kunnen volstaan. De weigering moet wel evenredig zijn met de mate van gevaar. Is het gevaar kleiner, dan kan de gemeente voorschriften aan de vergunning verbinden in plaats van haar te weigeren.
Twee bepalingen raken ondernemers direct. Wie het vragenformulier niet volledig invult of weigert aanvullende gegevens te geven, wordt volgens de wet behandeld alsof er ernstig gevaar is. En een vermoeden dat iemand een strafbaar feit pleegde om de vergunning te krijgen, zoals valsheid in geschrifte op het formulier, is zelfstandig een grond om te weigeren.
Wie er allemaal meetellen
De toets kijkt verder dan de aanvrager. Een band met strafbare feiten kan volgens de wet ook lopen via iemand die direct of indirect leiding geeft aan je bedrijf, er zeggenschap over heeft, er vermogen aan verschaft of met je in een zakelijk samenwerkingsverband staat. Een geldschieter of een familiebedrijf waarmee je zakelijk verweven bent, kan dus meewegen.
Daarom draait het vragenformulier grotendeels om geld. Het horecaformulier van de gemeente Breda vraagt bijvoorbeeld naar de totale investering, hoe je eigen vermogen is opgebouwd en van wie je hebt geleend. Bij een lening wil de gemeente de getekende leenovereenkomst zien, bewijs van de herkomst van het geld en, als de geldschieter een particulier is, een kopie van diens identiteitsbewijs.
Hoe dat misgaat, bleek op 13 mei 2026 bij de Raad van State in een zaak over een eetcafé in Schiedam. De aanvrager onderbouwde een lening van 15.000 euro van een particulier met een handgeschreven briefje, zonder afspraken over aflossing of rente, zonder identiteitsbewijs van de geldschieter en zonder bankafschrift van de storting. Een eigen bv en een ander horecabedrijf had hij in het Bibob-formulier niet genoemd. De Afdeling oordeelde dat de burgemeester de vergunningen mocht weigeren, omdat niet duidelijk was wie de zaak feitelijk zou exploiteren en financieren.
De cijfers
Volgens het jaarverslag van het Landelijk Bureau Bibob bracht het bureau in 2025 in totaal 212 adviezen uit: 187 reguliere en 25 aanvullende. In 120 gevallen luidde de conclusie ernstig gevaar, in 19 gevallen mindere mate van gevaar en in 73 gevallen geen gevaar. De meeste adviezen gingen over de horeca en over bouwvergunningen. Een apart aantal voor de horeca staat niet in het jaarverslag.
Die cijfers gaan alleen over zaken waarin een overheid het LBB inschakelde. Hoeveel horecavergunningen gemeenten na hun eigen onderzoek weigeren, blijkt er niet uit.
Reken op vertraging. Het LBB heeft wettelijk acht weken voor een advies, met één verlenging van maximaal vier weken. Zolang het advies loopt, staat de beslistermijn van de gemeente stil. In 2025 haalde het LBB de termijn van twaalf weken in 51 procent van de gevallen, tegen 79,8 procent in 2024. Het bureau wijt dat onder meer aan tijdelijke onderbezetting en omvangrijkere aanvragen. Koninklijke Horeca Nederland (KHN) waarschuwt dat een Bibob-onderzoek de doorlooptijd van een aanvraag kan oprekken tot 8 à 14 weken.
Wat er sinds 2020 is veranderd
De wet is gewijzigd per 1 augustus 2020 en per 1 oktober 2022. Sinds de tweede wijziging houdt het LBB een Bibob-register bij, waarin staat over wie de afgelopen vijf jaar een gevaarsconclusie is getrokken. Gemeenten mogen elkaar ook tippen.
Volgens een evaluatie in opdracht van het WODC hebben beide wijzigingen de wet effectiever gemaakt, vooral door sterker eigen onderzoek van overheden en meer informatiedeling. Het kabinet liet in april 2026 weten de uitvoering te willen verbeteren, onder meer door de doorlooptijden bij het LBB terug te dringen, maar de wet voorlopig niet verder uit te breiden.
Je rechten
Een Bibob-advies is niet openbaar. Wie het ontvangt, heeft een geheimhoudingsplicht; dat verklaart de zwarte balken in Ermelo. Als betrokkene sta je er anders voor. Voordat de gemeente op grond van Bibob weigert of voorschriften oplegt, moet zij je de kans geven je zienswijze te geven. Je krijgt dan een afschrift van het advies. Een derde die in het besluit wordt genoemd, krijgt dezelfde gelegenheid.
Na het besluit kun je bezwaar maken bij de gemeente, daarna in beroep gaan bij de rechtbank en in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. In die procedures mag je de gegevens uit het advies aan de rechter voorleggen.
Rechters toetsen onder meer of de burgemeester heeft nagegaan of het advies klopt en de conclusies kan dragen, en of de weigering evenredig is. Dat kan in je voordeel uitpakken. Op 22 januari 2025 vernietigde de Raad van State de weigering van een alcoholvergunning voor een restaurant in Kerkrade. De burgemeester zag een zakelijk samenwerkingsverband omdat de exploitant pand en inventaris huurde van verhuurders die volgens het advies bij witwassen betrokken zouden zijn. Volgens de Afdeling is huren daarvoor onvoldoende en had de burgemeester niet zorgvuldig gecontroleerd of het advies de conclusie droeg. Het LBB heeft zijn beoordeling van huurrelaties daarop aangepast.
Wat je vooraf regelt
- Leg elke financiering schriftelijk vast: bedrag, aflossing, rente en eventuele zekerheden, ondertekend door beide partijen. Ook als het geld van familie of vrienden komt.
- Laat geld via de bank lopen. Een contante lening is achteraf nauwelijks te onderbouwen.
- Zorg dat je de herkomst kunt aantonen, ook van het geld van je geldschieter, met bankafschriften, jaarstukken of belastingaangiften.
- Weet met wie je zakendoet. Vraag door bij investeerders, verhuurders en partners, en wees open over zakelijke banden van jezelf en je familie.
- Vul het formulier volledig en naar waarheid in, en doe dat zelf. Verzwijgen kan zelf een weigergrond zijn en valsheid in geschrifte opleveren.
- Plan ruim. Met een Bibob-onderzoek ben je eerder maanden dan weken verder.
Neem je een bestaande zaak over, ga er dan niet van uit dat de vergunning van de vorige eigenaar volstaat. Volgens KHN is een horecavergunning nodig bij het starten, overnemen of wijzigen van een horecabedrijf, en de gemeente kijkt opnieuw wie eigenaar en leidinggevende zijn. Leg bij een overname de koopsom en de financiering daarvan dus net zo zorgvuldig vast als bij een nieuwe start.
Bronnen: Ermelo's Weekblad – Bibob dwarsboomt restaurant: wederom moet horecagelegenheid de deuren sluiten (10 november 2026), Landelijk Bureau Bibob / Ministerie van JenV – Jaarverslag 2025 Landelijk Bureau Bibob, met aanbiedingsbrief (mei 2026), Binnenlands Bestuur – Helft Bibob-adviezen is te laat (1 juni 2026), wetten.overheid.nl – Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (geldend vanaf 16 juli 2025), Justis – Factsheet: De gewijzigde Wet Bibob per 1 oktober 2022 (september 2022), Gemeente Ermelo – Bibob beleidsregel gemeente Ermelo (geldend vanaf 27 oktober 2026), Gemeente Breda – Bibob-vragenformulier Alcohol- en Exploitatievergunning (2025), Raad van State – Uitspraak 202300154/1/A3, ECLI:NL:RVS:2026:2737, Schiedam (13 mei 2026), Bijzonderstrafrecht.nl – Afdeling zet streep door vermeend zakelijk samenwerkingsverband Wet Bibob, over ECLI:NL:RVS:2025:214, Kerkrade (24 januari 2025)